રાસાયણિક સંતુલન પર તાપમાનના ફેરફારની અસર ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.

જ્યારે સંતુલન પ્રક્રિયાના તાપમાનમાં ફેરફાર થાય છે,ત્યારે સંતુલન અચળાંક $K_{c}$ નું મૂલ્ય બદલાય છે. સામાન્ય રીતે,સંતુલન અચળાંકનો તાપમાન પરનો આધાર પ્રક્રિયાની $\Delta H$ ની સંજ્ઞા પર રહેલો છે.
$1$. ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા: ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા (ઋણ $\Delta H$) માટે તાપમાન વધતા સંતુલન અચળાંક ઘટે છે. લે-શેટેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,તાપમાન વધારતા સંતુલન ડાબી બાજુ ખસે છે. ઉદાહરણ તરીકે,એમોનિયાનું ઉત્પાદન:
$N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)} ; \Delta H = -92.38 \ kJ \ mol^{-1}$
તાપમાન વધારવાથી એમોનિયાનું ઉત્પાદન ઘટે છે. તેથી,નીચું તાપમાન વધુ ઉત્પાદન માટે અનુકૂળ છે,પરંતુ વ્યવહારુ વેગ માટે ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ થાય છે.
$2$. ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા: ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા (ધન $\Delta H$) માટે તાપમાન વધતા સંતુલન અચળાંક વધે છે. પુરોગામી પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન મળે છે. ઉદાહરણ:
$[Co(H_{2}O)_{6}]^{2+}_{(aq)} + 4Cl^{-}_{(aq)} \rightleftharpoons [CoCl_{4}]^{2-}_{(aq)} + 6H_{2}O_{(l)}$
(ગુલાબી) (વાદળી)
ઓરડાના તાપમાને મિશ્રણ વાદળી હોય છે. ઠંડુ પાડતા,સંતુલન ડાબી બાજુ ખસે છે અને $[Co(H_{2}O)_{6}]^{2+}$ બનવાને કારણે રંગ ગુલાબી બને છે.